Teu'i 'e he ONOC kau faiako sipotí ke teu'i kau fakalele sipotí
Ako kau faiako sipoti fakalotofonua

Ko e taumuʹa eni ‘a e polokalama ako uike ua naʹe fakahoko ‘o tataki ‘e ha ongo mataotao fakafaiako ko Varanisese Logavatu pea mo Lemeki Savua mei he sino pule ‘o e ngaahi komiti fakafonua ki he ‘Olimipikí ‘a e Pasifikí pē ko e Oceania National Olympic Committee (ONOC) ‘i Fisí ‘o ngāue’aki ‘a e polokalama OSEP (Oceania Sport Education Program) ke akoʹi ‘aki ‘a e kau faiako sipoti fakalotofonuá kenau hoko ‘o e toe mataotao ange ki hono toe akoʹi ‘a e ngaahi sino sipoti fakalofonuá ke toe fakalakalaka ange tautefito ki he ongo tafaʹaki lalahi ‘e ua ko e founga totonu hono fakalele mo puleʹi ‘a e faʹunga sipoti ko iá (administrate) pea pehē ki hono teuʹi ‘a e kau faiako sipotí.

Naʹe fakahā ‘e Nētina Lātū ki he Keleʹá, ko e ‘Ofisa Fakalakalaka ‘o e Sipotí mei he MIA ko e kamata mai ‘a e akó na’e ‘uluaki teuʹi ai ‘e he ongo mataotao ko eni mei Fisí ‘a e kau faiko (trainers) ‘a Tongá ni fakatouʹosi ‘i he ‘ēlia ‘o e fakalele e sipotí pea mo e founga fakafaiakó pea mei ai leva kenau toki fakaaʹu atu ‘a e ‘ilo ko iá ki he kau taki sipoti fakalotofonuá.

Ko e toki fuofua ako eni ‘a e OSEP kuo fakahoko mai ki Tongá ni pea ‘oku hā mei ai ‘oku fuʹu fiemaʹu ke fakaivia ‘a e ngaahi pou tuliki lalahi ‘o e sipotí kae malava ke laka kimuʹa.

“Naʹe fakatokangaʹi mei he ngaahi taʹu mai ko eé kuo hilí ‘a e vaivai hono fakatupulekina ‘a e tafaʹaki ko eé ‘o e administration (fakalele mo hono puleʹi) ‘o e sipotí pea pehē ki he tafaʹaki ‘o e coaching (akoʹi) pea ko e haʹu leva ki Tongá ni ‘a e ongo mataotao mei Fisí ke ‘train the trainers’ (akoʹi kau faiako sipotí) ‘a ia ko e toko 11. Hili iá naʹa mau uki leva ha niʹihi mei he ngaahi komiunitī, ngaahi siasi, pehē ki he ngaahi sinoʹi sipoti fakafonua ‘a Tonga ‘oku nau toe fiemaʹu ha ako makehe ‘i he ‘ēlia ‘o e coaching mo e administration he sipotí ‘a ia ko e tokolahitahá pē ko e toko 40 ‘a ia ko e toko 20 ki he ako fekauʹaki mo e founga hono fakalele, puleʹi mo tokangaʹi ‘a e sipotí pea toko 20 ki he ako ki he founga fakafaiako ola lelei mo fakalakalaká”

Lolotonga ‘a e ngaahi ako ko ení ‘oku malava ke siviʹi ai ‘e he ongo mataotaó ‘a e kau trainers ‘e toko 11 naʹe ‘uluaki akoʹí ‘i hono fakahoko ‘a e akoʹi ko eni ki he ngaahi kupu fekauʹaki naʹe lave ki ai ‘a Netina naʹe ukí, pea ‘e malava leva ke toki fakapaasi mei ai ‘e he ongo mataotaó pē kuo feʹunga ‘a e faʹahingá ni ke fakahoko ha ngaahi ako fakalakalaka pehé ni ‘i he kahaʹú ‘o ‘ikai ke toe fiema’u ha fakafofonga mei he ‘uluʹi ‘ōfisí ‘i Fisí.

“ ‘A ia ko e sió ke fakatupulekina ‘a e pōtoʹi mo e taukei ‘a e kau trainers ‘a Tongá ni pēhē pē ki he kau akó, tautefito ‘i he teuteu atu ki he sipoti ‘a e Pasifikí he 2019 pea mo e tuʹunga fakalakalaka pē ‘o sipotí ‘i he kahaʹú. ‘Oku ‘ikai ke tāfataha pē ‘a e ako ko ení ki ha sipoti, ka ‘oku ‘atā ‘aupito ki he ngaahi kautaha sipoti fakalotofonuá he ‘oku malava kenau ako ai ki he ngaahi ‘ēlia mahuʹinga he tafa’aki fakafaiakó, kau ai ‘a e ngaahi fiemaʹu ke fití, fakamuʹomuʹa maʹu pē ‘a e ngaahi tafaʹaki ke maluʹi fakasino ai ‘a e tokotaha sipotí, ko hono vā mo ‘ene tokotaha sipotí (athletes) pea mo hono akoʹi ‘a e mahu’inga ‘o e sipotí he tafaʹaki fakaemoʹui leleí”

Naʹe pehē ‘e Nētiná, ko e ako mahuʹinga eni koeʹuhī ‘oku malava ai ke sio ki ha ngaahi fakaleleiʹanga ke solova ‘aki ‘a e ngaahi ‘isiu fekauʹaki mo hono fakalele pē tokangaʹi ha komiti sipoti, ‘a ia ‘oku ‘ikai ko Tonga pē ‘oku hoko aí ka ko e palopālema eni kuo hokosia ‘e he ngaahi kautaha sipoti he vāhenga ‘o e Pasifikí pea naʹa mo e ngaahi vāhenga lalahi hangē ko ‘Iulope ‘oku kei faingataʹaʹia pē ‘i he tafaʹaki ki hono puleʹi lelei (governance) pea mo hono tauhi ke hokohoko atu ‘a e ngāue ‘a e sipoti ko iá.

Ko e akó ‘oku fengāueʹaki ai ‘a e ngaahi kupu fekauʹaki ki he Sipotí ‘i Tongá ni, Potungāue Ngaahi Ngāue Fakalotofonuá ‘a ia ‘oku malumalu ai ‘ae sipotí he Pule’angá pehē ki he TASANOC pea mo e ONOC mei Fisi.

Posted on Monday 28th of November 2016 11:52:24 AM