Totonu ke fakatotolo'i 'a Lord Sevele

Naʹe hoko ʹa Lord Sevele koe poupou mālohi kia ʹAkilisi pea naʹa ná vakavakaua he taimi naʹa na kei tui tatau ai. ʹI he hoko ʹa Sevele ʹo Palēmia naʹe ʹiai ʹa e ʹamanaki lahi kiate ia, ka naʹe kamata heni ʹene vā mamaʹo mo e kakai ʹo e fonuá. Hoko mai moe 16/11, ʹalu ke toe momoko ange.

Ko e kuonga foʹou eni pea ʹoku fiemaʹu ke ʹiai ha meʹa foʹou ʹo mavahe mei he toʹonga motuʹá ka koe niʹihi ʹi he puleʹanga motuʹa ʹoku nau nofo mai ke fakafeʹatungiaʹi ʹa e ʹunu kimuʹa ʹa e puleʹanga ko eni. Kapau teu fuatautau ʹa Lord Sevele mo Nōpele Tuʹivakanō ʹoku mata fefeka ange ʹa e Lord Sevele tapu mo ia ʹia Tuʹivakanō. Ko Tuʹivakanō ʹoku ne fusi ʹe ia ʹene konga ʹEiki pea ʹoku ne tukunoaʹi ʹa e ngaahi tukuakiʹi atu tokua ʹoku loi.

Ka tau foki muʹa ka Sevele, ko e taha eni he tokotaha ʹoku tukuakiʹi ki he fakafepakiʹi fefeka pē ʹoku fehangahangai ʹa e puleʹanga lolotongá mo ia ʹi he feinga langa fonua ʹoku fakahokó.

ʹOku ne taʹutu ʹi he Komiti Sipoti 2019 pea ko hono moʹoni heʹikai ke falala atu ʹa e puleʹanga lolotongá ki ai, neongo ʹene talamai koe Lao ia. ʹOku fakanatula pē ia ke pehē pea koe fehangahangai ʹa e ha ongo fili ʹe ʹikai ke tukulolo ha taha ia koe natulaʹi tangata pē ia. Ka ʹokapau ʹoku ʹilo hifo ʹoku tonu pē ke tuku kituʹa ʹa Sevele, ko e hā ʹa e foungā. Ko e Laó. Ka ko hai tene tali ʹa e Lao? Ko e Tuʹi mo e Fakataha Tokoni. Ka koe hā ʹa Sevele? Ko e Looti ia. ʹOku ʹosi faingataʹa pē ʹa e ngaahi foʹi haʹi ia ko eni.

Ko e tangata mālie ʹa Sevele, ko ʹene faʹa tali mai ki he ngaahi tukuakiʹi ʹa e puleʹanga ʹo ʹAkilisi, tautefito ki he Sipoti 2019. ʹOku ne ʹasi maʹu pē mai he Letio mo e TV Tonga ʹo fai mai ai ʹa e malimali. ʹOku ui ʹi he lea Tongá koe kata ʹa nifotea. Pea ʹi hono ui ʹi he kuonga ni koe kata siolalo.

Kaekehe naʹa ku ʹalu kema fakaʹekeʹeke ʹi he ʹofisi ʹo e Sipoti pea naʹe fakahā atu pē ʹa e hingoa ko e Nusipepá koe talamai ia ʹoku moʹuá pea ʹikai ke fie tukumai ha fika ia ki aim o ha ʹimeili koe fefine ngāue pē.

Poiní, ko e hā ʹoku ketekovi ai ke lea ʹi he ngaahi nusipepa kehé. Naʹa fehuʹi atu ha meʹa ʹe ʹikai ke lava ʹo tali?

Naʹe ʹiai ʹa e tukuakiʹi ʹo e tokotaha ko eni ʹo pehē ai ʹe niʹihi ʹoku ne Tikitato. Ko e foʹi lea eni naʹe ngāueʹaki ʹi Tohi Tangi naʹe fakahoko ʹe he Paote Taulangá ʹo nau fakahā ki he Tuʹi ʹa e taʹefalalaʹanga ʹo Sevele ʹi he langa ʹo Uafu Vuna, Uafu Kuini Salote pea pehē ki heʹene liliu ʹa e minití.

Ko e ngaahi meʹa ko eni naʹá ku ʹeke kia Sevele ka naʹe ʹikai kene tali mai. Toe mālie ange koe fakahā ʹe ʹAisea Taumoepeau ʹi haʹane tohi ʹoku Papeliane ʹa e ngaahi toʹonga ko eni.

Sai ʹi he ngaahi tukuakiʹi ko eni ʹoku totonu pē ke fai ha vakai ki ai ʹa e puleʹangá ke fakatotoloʹi he koe kau maʹu mafai malōlō eni he puleʹangá. Ka ko hai ʹe ʹalu ʹo fai e fakatotoló. Ko e kau polisí kuo fūfū e hiku ia pea ka ʹai ki he ʹAteni Senialé ʹoku siʹisiʹi ʹeku tui tene fai ha ngāue. Pea koe hā leva meʹa ke fai? Heiʹilo moutolu. Kou ʹilo ʹoku ʹiai ʹa e teuaki ʹo e ʹui laka ki he Tuʹi. Ko e process ko eni ka hoko koe tali eni ʹe ʹomai ke ʹave ki he Omipatimeni. Pea koe ʹuhinga ia ʹi heʹeku tui ʹoku loka mai ai ʹa e kau Looti ʹi he Fakataha Tokoni. ʹOku fiemaʹu ʹa e Komisiona ki he Tauʹi ʹo e Taʹefaitotonu ke fokotuʹu. Ka ʹe ʹikai ke lava ia he ʹoku ʹikai ke tali ʹa e Lao. Pea koe ʹatunga leva eni ʹe tau fefaʹuhí.

Fakaʹamu ange pē ʹoku moʹui ʹa e Konisenisi ʹo e niʹihi ko eni, pea kapau koe moʹoni ʹa ʹenau ʹofa ʹi Tonga ni, pea nau mavahe mokomoko pē ki he tafaʹaki. ʹOku ʹikai ke lau ia ʹoku ke foʹi ka ʹoku lau ia ʹoku ʹiai e meʹa ʹoku kiʹi maama atu. Kuopau ke feinga ʹa e niʹihi ko eni ke nau maʹu ʹa e falala ʹa e kakai.

Ka koe foʹi koto talanoa fananga pē eni.

Posted on Monday 9th of January 2017 11:06:39 AM