FETOKONI'AKI KI HE FAKA'EHI'EHI

Posted: 27-Apr-2020 04:33 PM

Editorials

FETOKONI'AKI KI HE FAKA'EHI'EHI
'E 'ikai ha toe kaveinga ia 'e mafatukituki hono tālanga'i, ka ko e vailasi faka'auha kuo puke ai 'a e lau miliona, pea laka hake he toko 8 mano kuo mate meiʹ he ngaahi fonua kehekehe. 'I he 'etau sio atu meiʹ he 'Otumotu Feleniteʹ, 'oku fu'u mātu'aki mahu'inga ha fetokoni'aki ki he faka'ehi'ehi.

'Oku tautefito 'a hono fu'u fiema'u 'a e fetokoni'akiʹ koe'uhi 'oku kei lahi e ngaahi faingamālie ke ala hū mai ai 'a e vailasi. Lolotonga hono ta'ofi ha toe vakapuna pāsese ke folau mai, kuo 'osi ongoʹ na 'a e ngaahi fokotu'utu'u 'a e pule'angaʹ ke faka'atā ha ngaahi vakapuna ke folau mai ai hotau kāinga Tonga pea meiʹ he ngaahi fonua muli. 'O kapau 'e hoko 'eni, 'e hanga 'e he faka'atā ko 'eni 'o fakaava 'a e faingamālie ke hū mai ai 'a e vailasi.

Fakatokanga'i ange, 'oku 'ikai malu 'a Tongaʹ ni ia meiʹ ha hū mai 'a e vailasiʹ. Pea neongo kuo 'osi mea'i 'e he Pule'angaʹ ni 'a e ngaahi founga ke fakapapau'i 'e 'ikai faifaiange 'o hū mai 'a e vailasiʹ, ka 'oku nau kei fakangaloku pē 'aki 'enau ngaahi 'uhinga. Pea 'i he fakangaloku ko ia, 'oku tu'u laveangofua ai 'a e fonuaʹ ki he vailasi faka'auha ko 'eni.

'I he tu'unga ko ia, 'oku 'ikai ko ha toe fakakatakata hono fiema'u 'a e kakai 'o e fonuaʹ kenau faka'ehi'ehi. Ko e tau 'eni 'oku fakahoko 'i he fepaki pea mo e vailasi 'oku malava kene tāmate'i 'a e mo'ui. Ko e faitau 'eni 'a e tangata Tongaʹ pea mo ha fili 'oku 'ikai lava ke sio ki ai. Pea ko e fili ko 'eni 'oku vaka mai ia 'i he kakaiʹ ko ia 'oku nau feohiʹ. Pea kapau 'e 'ikai ha fetokoni'aki mo ha ngāue fakataha, 'e malava ke 'ulungia 'a e tauʹ pea tokolahi e kau pekia. Pea 'oku 'ikai ko ha pekia 'eni ha toe taha kehe, ka ko e pekia 'a hotau ngaahi fāmili pea moe ngaahi maheni, ko e pekia 'a koe pea mo au.

'Oku 'ikai faka'amu 'a e kōlomuʹ ni ke fakailifia'i ha taha, ka ke fakamamafa'i 'a e mafatukituki 'o e mahu'inga ke faka'ehi'ehi. 'O ka faifaiange 'o hoko ha pekia, 'oku faka'ofa ange 'i he faka'ofa. Ko e tokotaha 'e pekiaʹ, 'e 'ikai hano faingamālie ke fe'iloaki faka'osi pea mo hono fāmili 'i he 'ene kei mo'ui. Ko e ngaahi fāmili pea mo e maheni 'o e tokotahaʹ ni, 'e toe tapui kenau fe'iloaki mo ia 'i he hili 'ene pekia. Pea ko e putu ko ia 'e toe 'i ai mo hono ngaahi fakataputapui kehe 'a ia 'oku 'ikai ketau anga ki ai 'i he 'etau ngaahi tō'onga fakafonua.

'I he vakai ki he fakafeangai 'a hotau kāinga Tongaʹ ki he fokoutuaʹ ni, 'oku kei tokolahi 'a hono to'o ma'ama'a. Ne 'ikai ke mei ta'ofi 'etau fefolau'akiʹ pea taputapui 'a Tongaʹ ni kotoa ka koe'uhi ko ha tokotaha Tonga 'i Nu'u Sila na'aʹ ne mo'ua he fokoutua Covid-19, ka na'aʹ ne kei 'alu holo pē. Ne 'ikai tene nofo ma'u 'o hangē ko e tu'utu'uni moe fale'i 'a e Potungāue Mo'ui 'a Nu'u Sila. Ne iku mai 'eni ki hono ta'ofi 'osi 'e Tonga 'a 'ene fefolau'aki (kau pāsese) ke toe folau mai ha taha pea iku ki hono fakataputapui mo e fefononga'aki fakalotofonua.

 

Kuo hoko 'a e ngāue 'a e fo'i tokotaha Tonga pē 'i Nu'u Sila, ke ta'ofi kotoa ai 'a e fonuaʹ ni. Ka na'e 'ikai ko ia pe. Kuo toe tuku mai 'i he ngaahi ongoongoʹ mei Nu'u Sila ha kau inukava Tonga 'oku kei fakahoko 'enau ngaahi mamakava fakatokolahiʹ neongo 'a hono tapui 'i Nu'u Sila. Pea kuo a'u e ki he kau va'inga Tonga he timi 'a e Canterbury Bulldogs, na'a nau fakataha hifo ki ha paaka 'o fakamālohisino mo 'aka'aka holo 'enau fo'i pulu 'akapulu.

'Oku fotu mai 'a e kei tokolahi 'a hotau kāinga Tonga nofo muli 'oku te'eki ke fu'u mahu'inga lelei kiate kinautolu 'a e fakatu'utāmaki 'o e vailasi. Pea kapau ko ha 'ulungāanga tatau 'oku nofo atu 'aki moe tokolahi 'i Tongaʹ ni, pea 'oku fu'u faka'ofa 'aupito 'etau faitau pea mo e vailasi faka'auhaʹ ni.

Mahalo na 'oku tatali ha ni'ihi ia ke toki mate mai ha taha 'i he vailasiʹ pea nau toki tokanga. Ka 'oku fu'u fakavalevale ia pea toe tōmui foki. 'E toki fakahoko hake 'a e tokanga ko ia ka kuo 'osi mafola lahia ia.

'Oku mahu'inga ai ke ngāue kotoa 'a e tokotaha kotoa 'o kau 'i he faka'ehi'ehi. 'Oku kau heni 'a e fanofanoʹ ke fakahoko 'e he tokotaha kotoa. 'Oku kau ki heni 'a e fiema'u ke tauhi 'a e vā mama'o mita 'e 1 ki he 2 mei he tokotaha kotoa. 'Oku 'ikai ko ha ngaahi me'a 'eni ke toe to'o ma'ama'a 'e ha fa'ahinga taha. Koe'uhi ko 'ene ma'u pē 'e he tokotaha pea 'ikai faka'ehi'ehi 'a e tokotaha 'oku taupotu atu ki aiʹ 'e malava ke ma'u ai mo ia, pea ko e kamata ia 'ene mofeleʹ.

 

Views 406

Press Releases
International Webinar by Asian and African Media Diagnosed COVID-19…


On February 13, 2021, an international webinar on “Voice of Peace:…

International
Fakalelei lahi ‘a Fisi ‘e fakahoko makatu’unga mei he Saikolone…

RNZ- FIJI Kuo kamata ‘a e fakamaau mo e fakalelei ‘a e kāinga ko…

Editorials
COVID-19 PANDEMIC IS FAR FROM OVER


The COVID-19 pandemic has hit every corner…

Government
Fakamamahi mo e maumau he ngaluopé mo’ua $30,000 pe ngāue pōpula…

Kuo fakahu atu he pule’angá ha Lao ki he Fale Alea ‘o Tongá…

International
FEPOTALANOA’AKI ‘A MODI MO BIDEN KE TOE FAKALAKALAKAANGE HONA…

NEW DELHI (Reuters) – Na’e fepotalanoa’aki telefoni ‘a…