MISINI SIVI VAILASI KOLONA MA'A TONGA

Posted: 28-Apr-2020 02:34 PM

Health

Kuo fuoloa mai 'eni e longoa'a moe hoha'a 'a māmani 'i he vailasi kolona 'oku 'iloa ko e Covid-19. Kuo 1 kilu tupu kuo nau mo'ua 'i he fokoutuaʹ ni pea laka hake he 7 mano kuo nau si'i pekia mei ai. Ko e ngaahi fika ko 'eni 'oku fakautuutu pē 'i he 'aho moe miniti kotoa.

Kuo 'osi 'i ai e ni'ihi 'i Tongaʹ ni na'e mahalo'i 'oku nau ma'u 'a e fokoutuaʹ ni. Pea hangē ko ia 'oku lave'i 'e he tokolahi, ko e ngata'anga pē ia 'o Tongaʹ ni ko hono mahamahalo'i ka 'oku 'ikai ko hono fakapapau'i. 'Oku tu'unga 'eni 'i he 'ikai tetau ma'u 'a e me'angāue totonu ki hono sivi mo tesi ha taha ke fakapapau'i 'okuʹ ne ma'u, pe 'ikai, 'a e vailasi.

Ne toutou fehu'ia 'e he tokolahi pe ko e hā kuo tuai pehē ai 'a e Pule'angaʹ ni ke 'omi 'a e ngaahi me'angāueʹ ni ke ngāue'aki 'e he 'etau Potungāue Mo'ui. Ne 'osi mu'omu'a 'a Fisi 'o 'omi 'enau me'angāue pehē ni ka na'e tuai 'a Tonga. Kaekehe, kuo tuku mai ha fakamatala faka'ofisiale meiʹ he pule'angaʹ 'o pehē kuo nau 'osi fakahoko e ngāue ke 'omai.

Fakatatau ki he ngaahi fakamatalaʹ 'oku 'amanaki ke a'u mai'i he mahinaʹ ni ha ongo mīsini 'e 2. 'Oku taumu'a 'eni ke fakahoko hono sivi (PCR test) 'aki 'a e COVID-19. Fakatatau ki he Pule 'o e Falemahaki Vaiolaʹ Toketā 'Ana 'Akau'ola, kuo 'osi fakahoko 'a hono fakatau 'a e ongo me'a siviʹ, 'a ia ko e taha mei Nu'u Sila pea ko e mīsini leva 'e taha 'oku 'omai ia mei Pilitānia.

Fakatatau ki he fakamatala meiʹ he pule'anga, ko e mīsini mei Nu'u Silaʹ kuo 'osi fakafolau mai ia he vakaʹ ke a'u mai ki Tonga ni 'i he 'aho 8 'o 'Epeleli. Ne toe pehē foki ai ko e me'asivi 'eni 'oku ne malava'o fakahoko 'a e fo'i tesi 'e 96. 'A ia 'oku tatau ia mo e ngaahi me'asivi 'oku ngāue'aki 'i Fisiʹ.

Ko e me'asivi leva 'oku fakafolau mai mei Pilitāniaʹ 'oku fakafuofua ke a'u hake ia ki Nu'u Sila 'i he 'aho 17 'o e māhinaʹ ni, pea 'e toki fakaheka mai ki Tongaʹ ni. Ko e me'asivi 'eni 'oku 'omai fakataha mo hono ngaahi naunau sivi (testing kits) 'a ia 'e ala fakahoko ai 'a e fo'i tesi 'e 17 'i he taimi pē 'e taha.

Na'e fakaha foki 'e Toketā 'Ana 'Akau'ola ko e ngāue 'oku nau tokanga ki ai 'i he taimi ni ko e loki ko ia 'e fakahoko ai 'a e siviʹ.Kuo pau ke mateuteu 'a e Potungāue Mo'uiʹ ki hono teuteu'i 'a e loki ke fai ai e siviʹ, ke a'u e fo'i lokiʹ ni ki he tu'unga totonu 'e lava ke fai ai 'a e siviʹ. Ko e konga mahu'inga 'eni ke fakasi'isi'i 'aki ha ngaahi fehālaaki 'i he sivi tenau fakahoko.

'I ha konifelenisi kimu'a pea moe kau faiongoongoʹ, ne fehu'ia ai pē kuo maau nai 'a e kau ngāue mo e kau toketā 'a e Potungāue Mo'uiʹ 'i he ngaahi taukei ke fakahoko e fatongiaʹ ni. Ka na'e tali ki ai 'a e Talēkita Mo'ui Dr Siale 'Akauola 'o pehē kuo 'osi maau pē. 'Ikai ke ngata ai ka 'oku toe tokoni mai foki mo e lab 'i 'Aositēlēlia ki hono 'omai 'a e ngaahi fakahinohino (directions) ki hono fokotu'u (set up) 'o e me'a ngāué ko 'eni 'i Tongaʹ ni.

Ko e fakamole fakapa'anga ki he me'a sivi 'oku fakafolau mai mei Nu'u Silaʹ ne fe'unga ia mo e pa'anga 'e 9 mano tupu pea ko e fakamole ki he me'a sivi 'oku fakafolau mai mei Pilitāniaʹ mo e Pa'anga 'e 4 mano 7 afe fakataha mo e testing kits.

Ngaahi fifili
Ne tuku atu foki 'e he nusipepaʹ ni 'a e hoha'a 'a e tokolahi 'i hono 'amanaki fakafolau mai mei Siaina 'a e ngaahi naunau faka-Falemahaki ki hono tau'i 'o e vailasi. Pea na'e 'oatu ai mo e fehu'i ko 'eni:

Kapau 'oku lava pē 'o order mai e ngaahi naunau (PCR) mei Nu'u Sila pea mo 'Aositelēlia, ko e hā 'oku tau kei fakafalala ai ke 'omi e ngaahi naunau (PPE) mei Siaina? Kuo 'ikai nai toe ma'u e ngaahi naunau (PPE) 'i ha fonua kehe ka ko Siaina pe?

Kuo mahino mai 'oku 'omi e ngaahi me'angāue ko 'eni pea 'oku 'omi ia mei Nu'u Sila pea mo Pilitānia. Ne mei toe hoko nai ha ngaahi longoa'a 'o kapau ko hano toe 'omi 'eni mei Siaina?

Neongo 'oku fakamālō'ia e ngaahi tokoni kotoa 'oku fakahoko 'e Siaina, ka 'oku 'ikai mato'o ngofua 'a e hoha'a e kakai tokolahi mei ai koe'uhi ko e vailasi ko 'eni. Pea 'oku 'ikai hoko tu'unga'a 'a e ngaahi hoha'a ko 'eni, ka 'oku makatu'unga 'i he tokanga na'a a'u mai 'a e vailasiʹ ki he fonuaʹ.

 

 

Views 409

Press Releases
International Webinar by Asian and African Media Diagnosed COVID-19…


On February 13, 2021, an international webinar on “Voice of Peace:…

International
Fakalelei lahi ‘a Fisi ‘e fakahoko makatu’unga mei he Saikolone…

RNZ- FIJI Kuo kamata ‘a e fakamaau mo e fakalelei ‘a e kāinga ko…

Editorials
COVID-19 PANDEMIC IS FAR FROM OVER


The COVID-19 pandemic has hit every corner…

Government
Fakamamahi mo e maumau he ngaluopé mo’ua $30,000 pe ngāue pōpula…

Kuo fakahu atu he pule’angá ha Lao ki he Fale Alea ‘o Tongá…

International
FEPOTALANOA’AKI ‘A MODI MO BIDEN KE TOE FAKALAKALAKAANGE HONA…

NEW DELHI (Reuters) – Na’e fepotalanoa’aki telefoni ‘a…