FILI TA’EFALALA’ANGA ‘O E PALEMIA ‘I SANUALI 2021

Posted: 14-Jan-2021 12:40 PM

Politics

‘Oku to e pe ha ta’u ‘e taha pea fakahoko ‘a e fili Fale Alea hoko, ‘a ia ‘oku ‘amanaki fakahoko ‘i Novema 2021. Kaikehe, lolotonga ‘a e fakakaukau ha ni’ihi ke kanititeiti pehe ki he fakaongoongo ‘a e kakai ki ha kau kanititeiti ke ‘asi mai kuo kolosi ‘a e fo’i teu fili ta’efalala’anga (Vote of No Confidence) ia ‘o e Palemia, Hon. Pohiva Tu’i’onetoa mo hono pule’anga. Ko e te u fili ta’efalala’anga ko eni hili ia hano fakahu atu ‘e he fakafofonga Falealea Tongatapu 2, Hon. Semisi Sika ha tohi ki he fili ta’efalala’anga ki he Sea ‘o e Falealea. Ko e tohi ko eni mo hono ngaahi makatu’unga na’e fakamo’oni ki ai ha toko hongofului ‘o e kau fakafofonga ‘o e kakai ‘o kau ki ai ‘a e tokoni Palemia maloloo Hon. Sione Vuna Fa’otusia.

 ‘Oku ‘ikai foki ko ha me’a fo’ou ‘a e fili ta’efalala’anga ‘i hotau falealea talu mei he liliu fakapolitikale na’e fakahoko ‘i he 2010. ‘I he ‘uluaki pule’anga hili ‘a e liliu fakapolitikale ‘a ia na’e Palemia ai ‘a Hon. Tu’ivakano na’e fakahoko ai ha Fili Ta’efalala’anga pea na’e ‘ikai ola lelei. ‘I he pule’anga ‘o late Samuela ‘Akilisi Pohiva na’e to e fakahoko ai ha Fili Ta’efakahaloto pea ‘na’e ‘ikai ola lelei mo ia, pea ko hono tolu eni ‘i he pule’anga ‘o Hon. Pohiva Tu’I’onetoa pea ‘oku kei fakatatali ke toki fakahoko.

Ko e ola ‘o e fili ko ia ‘e toki mahino ‘i he ‘aho 12 ‘o Sanuali ‘o e ta’u fo’ou. Kaikehe, pe ko e ha ‘a hono ola ka ‘oku mahino mai ‘oku ‘ikai falala’anga ki he kau fakafofonga na’a nau fakahu ‘a e tohi ki he falealea.

Fiema’u ‘a e Tu’utu’uní mo e Laó fekau’aki mo ha Tohi Fili Ta’e Falala’angá

‘I he tu’utu’uni ‘a e Fale Alea fekau’aki mo hono fakahu ‘o ha tohi Fili Ta’efalala’anga (VONC) ‘e toki ngofua ke fakahu ha tohi ki ha Fili Ta’efalala’anga ‘i ha fo’i teemi faka-falealea hili ha mahina ‘e 18 mei he ‘aho na’e fakahoko ai ‘a e fili Fale Alea. Ko e fili Falealea ‘o e fo’i teemi lolotonga na’e fakahoko ia ‘i he 2017 pea na’e ‘ataa pe ke fakahoko ‘a e fili Ta’efalala’anga ‘i he 2019 lolotonga ia ‘oku kei Palemia ‘a Samuela ‘Akilisi Pohiva. Kaikehe, na’e maloloo ‘a Samuela ‘Akilisi Pohiva ‘i he 2019 pea na’e fili ‘a Hon. Pohiva Tu’i’onetoa ke ne hoko atu ‘a e fatongia Palemia ke fakakakato ‘a e fo’i teemi fakafalealea lolotonga. Ko ia ‘oku kei fakalao pe ke fakahu mo fakahoko ha Fili Ta’efalala’anga ‘o e palemia ‘i he taimi ni.

‘I he fiema’u ‘a e lao kuo pau ke a’u ‘o toko hongofulu ‘a e kau memipa fakafofonga falealea te nau fakamo’oni ki he tohi pea ‘e toki tali ‘e he Sea ke hoko atu ‘a e ngaue ki he tohi ko ia. ‘Oku mahino na’e ‘ikai ma’u ‘a e toko hongofulu ‘e he kau fakafofonga ‘oku kau kihe Paati Temokalati ‘Otumotu Anga’ofa ka ‘i he foki mai ko eni ‘a Vuna mei Nu’u Sila ‘oku mahino ko ia na’a ne fakakakato ‘a e toko hongofulju ‘oku fiema’u ‘e he lao.

‘Oku malie foki ‘a e tohi Fili Ta’efalala’anga ko eni he ‘oku ‘ikai anga maheni ke fakahoko pe kau ki ai ha taha ‘i he pule’anga lolotonga, ka ko e tohi ko eni ‘oku kau ki ai ‘a e Tokoni Palemia Hon. Vuna Fa’otusia.

Ko e ’uhi ko e vave ‘a e tapuni ‘a e pule’anga na’e toloi ai ‘e he Sea ‘a e Fili Ta’efalala’anga ki he ‘aho 12 ‘o Sanuali 2021.

Ngaahi Makatu’unga

Ko e ngaahi makatu’unga malohi ‘e fitu ‘oku fakahoko ai ‘a e fili ta’efalala’anga.

Neongo ‘a e pehe ‘e Vuna ‘oku lahi ‘a e ngaahi makatu’unga ‘oku fai ai ‘a e ta’efalala’anga ka ko e makatu’unga pe ‘e fitu na’e fakahu ‘aki ‘a e tohi.

  1. ‘Ikai ‘asi ‘i he palani fakata’u ‘a e Potungaue Mo’ui ha lau pau ki he mahaki faka’auha ko e COVID 19 pe ko e Kolonavailasi.
  2. Na’e ‘ikai fakafou’e he pule’anga ‘ene kole no $39 miliona ke fakalavalava’aki ‘a e patiseti 2020-2021 ‘i he founga totonu fakatatau ki he Lao ki Hono Pule’i ‘a e Pa’anga ‘a e Pule’anga.
  3. ‘Oku ta’etaau ‘a e polokalama tanuhala ‘a e pule’anga, pea neongo ‘a e ngaahi taukapo ‘a e pule’anga ka ‘oku fakamo’oni mai ‘a e Palani Ngaue ‘a e Potungaue ki he Ngaahi Ngaue Lalahi ‘oku taumu’a fakapalataha pe ‘a e tanuhala.
  4. ‘Ikai taau e vahevahe monu’ia ‘a e pule’anga ‘i he ha’oha’onga ‘o e ngaahi fiema’u vivili kehe ‘a e fonua. Hange ko hono tokoni’i fakapa’anga ‘e he pule’anga ‘a e kautaha Vaka ‘a e vahe fonua ‘Eua. Ko e tokoni fakapa’anga eni mei he Fale Pa’anga ‘oku minisita ai ‘a Hon. Tevita Lavemaau ko e fakafofonga Fale Alea ma’a ‘Eua.
  5. ‘Ikai tufotufa taau ‘a e ngaahi lue’anga ‘i he kauhala (side walks), ‘a ia na’e taumu’a ke fokotu’u ‘i he ngaahi kolomu’a fakavahefonua ‘o kau ai ‘a Nuku’alofa ‘i Tongatapu, Neiafu ‘i Vava’u, Pangai ‘i Ha’apai mo ‘Ohonua ‘i ‘Eua. Kuo tufotufa ia ki he ngaahi vahenga ‘i he ngaahi kolo kehe ‘i Tongatapu pe kau ai e ngaahi vahenga ia ki ‘uta.
  6. Fu’u lahi e fakamole ‘i he folau he ngaahi ‘otu motu ‘i he polokalama ‘aukai. Ko e folau ‘a e kapineti mo e ni’ihi e kau ngaue fakapule’anga ki he ngaahi ‘otu motu ‘i he polokalama ‘aukai, ko e fakamole pa’anga lahi ta’etotonu ia he ‘oku ‘ikai pau ia ke fakahoko ha me’a pehe.
  7. ‘Oku uesia lahi ‘a e fua ‘o e ngaue tautautefito ki hono ta’ofi ‘a e uta ‘o e meleni ki Nu’u Sila, ko e ma’u’anga mo’ui tefito eni ‘o e kau ngoue, maumau e ivi ‘o e kakai ‘i he ta’etokaga ‘a e Minisita mo e potungaue ngoue ke faipau kihe tu’utu’uni ngaue, o ‘ikai malava ke muimui’i e ngaahi tu’utu’uni ki he to ‘o e meleni ‘o a’u ki hono uta.

 

Fakafisi ‘a Vuna Fa’otusia

Ko e ’uhi ko e faka’amu ‘a Vuna ke tau’ataina ‘a ‘ene fakahoko ‘ene fakakaukau mo ‘ene ta’efalala ki he Palemia lolotonga mo e pule’anga ko ia na’a ne fakahu ai ‘ene tohi fakafisi mei hono lakanga ko e tokoni Palemia.

Kuo ma’u foki ha fakamatala kuo fokotu’u ‘e he palemia ‘a Hon. Ma’afu ke ne fetongi ‘a Vuna ‘i he lakanga Tokoni Palemia.

Tu’unga faka fika ‘o e Fili Ta’efalala’anga

Ke malohi ‘a e fa’ahi ‘oku nau fakahoko ‘a e tohi fili Ta’efalala’anga ke fakamaloloo’i ‘a e Palemia, kuo pau ke nau ma’u ‘a e fika tokolahitaha ‘i he paloti ‘i Falealea ‘a ia ‘e fakahoko ‘i he ‘aho 12 ‘o Sanuali 2021. Ko e tokolahi ‘o e kau memipa Fale Alea ko e toko 26, ‘a ia ko e toko 17 ko e kau fakafofonga ‘o e kakai pea mo e toko 9 ‘o e kau fakafofonga ‘o e kau nopele. Kaikehe ‘oku lolotonga tukuvakaa atu ‘a e ongo fakafofonga nopele ‘e toko ua ‘i muli, ko Nopele Vaha’i ‘i ‘Amelika pea mo Nopele Fusitu’a ‘i Nu’u Sila. Ko e toko 24 leva ‘o e kau memipa ‘oku ‘i Tonga ni, ‘a ia ‘e Sea ‘a Nopele Fakafanua pea ko e kau memipa pe ‘e toko 23 ‘oku fakalao ke nau paloti. ‘I he tu’unga ko ia ‘oku fiema’u ‘a e fo’i paloti ‘e 12 pe lahi ai ke ikuna ‘a e fa’ahi ‘oku nau fakahoko ‘a e fili ta’efalala’anga.

‘Oku mahino mai ko e toko hongofulu na’a nau fakahu ‘a e tohi pea ko e toko ua kehe ke tanaki mai ke nau ikuna. ‘Oku mahino foki ‘e feinga ‘a e Palemia mo hono pule’anga ke tu’uma’u honau fika pea ke kau ange mo e kau nopele ka ‘e toki mahino pe ‘i he ‘aho 12 ‘o Sanuali ‘a e tu’unga ‘o e fili.

Ka ulungia ‘a e kau tohi fili ta’efalala’anga pea ‘e hoko atu pe ‘a e pule’anga lolotonga pea ka ikuna pea ‘e pau ke fakahoko ha fili Palemia fo’ou.

Views 773

Press Releases
International Webinar by Asian and African Media Diagnosed COVID-19…


On February 13, 2021, an international webinar on “Voice of Peace:…

International
Fakalelei lahi ‘a Fisi ‘e fakahoko makatu’unga mei he Saikolone…

RNZ- FIJI Kuo kamata ‘a e fakamaau mo e fakalelei ‘a e kāinga ko…

Editorials
KOE ‘AMANAKI LELEI ‘OE 2021    

Ko e Ta’u Fo’ou ko ‘eni ‘oku fakatahataha mai ‘a…

Editorials
COVID-19 PANDEMIC IS FAR FROM OVER


The COVID-19 pandemic has hit every corner…

Government
Fakamamahi mo e maumau he ngaluopé mo’ua $30,000 pe ngāue pōpula…

Kuo fakahu atu he pule’angá ha Lao ki he Fale Alea ‘o Tongá…